Rok 1883

Dwadzieścia lat po wybuchu powstania styczniowego sytuacja na polskich ziemiach wyglądała fatalnie. Prusy i Rosja dokładały wszelkich starań, by zatrzeć pamięć o Polsce. Wkrótce po upadku powstania, w roku 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, rok później wprowadzono nakaz prowadzenia ksiąg parafialnych w języku rosyjskim. W 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską. W ciągu kolejnych dwu lat odebrano prawa miejskie licznym miastom, które udzielały pomocy powstańcom. W roku 1874 zniesiono urząd namiestnika Królestwa Polskiego. W 1886  r. przestał istnieć Bank Polski.  Trwała intensywna rusyfikacja ziem polskich.

Nie lepiej było w zaborze pruskim. Po roku 1863 nasiliły się procesy germanizacyjne.  Władze pruskie traktowały Wielkie Księstwo Poznańskie jak integralną część Rzeszy, dążąc do całkowitej asymilacji.  po Powstaniu Styczniowym zaostrzono kontrolę graniczną. Ścigano uczestników i sympatyków powstania, którzy uciekali z Królestwa Polskiego. Kulturkampf, rugi pruskie, walka z Kościołem katolickim, wszystko zmierzało do wyeliminowania polskości. 

Tymczasem w Krakowie, dzięki autonomii uzyskanej przez Galicję w 1867 roku, możliwe było demonstrowanie polskich uczuć patriotycznych. Okazję ku temu dało na przykład dwustulecie odsieczy wiedeńskiej, które uczczono na wiele sposobów. Jan Matejko namalował wielki (458 × 894 cm) obraz przedstawiający wiedeński triumf Sobieskiego. 

Odbywały się liczne uroczystości. Główne obchody jubileuszowe rozpoczęła 11 września poranna msza święta w kaplicy wawelskiej. Złożono wieńce na sarkofagu króla. W Sukiennicach, siedzibie Muzeum Narodowego, o godzinie 11.00 Mikołaj Zyblikiewicz, marszałek Sejmu Krajowego, otworzył w górnych salach „Wystawę zabytków z czasów króla Jana III i Jego wieku”. Przewodnik po niej wydano dopiero rok później. 

W południe obchody przeniosły się na Błonia. Przedstawiciele władz miejskich i przewodniczący delegacji przybyłych na obchody wygłosili przemówienia. Następnie uroczysty pochód przemaszerował przez Rynek do kościoła Karmelitów Na Piasku , gdzie przed wyprawą pod Wiedeń modlił się Sobieski. Odsłonięto tam tablicę upamiętniającą „włościańskie” odchody odsieczy. Wieczorem w klasztornych ogrodach odbyła się uczta i pokaz ogni sztucznych. Pierwszy dzień obchodów zakończył się wystawieniem na scenie teatru krakowskiego sztuki Władysława Anczyca "Jan Sobieski III pod Wiedniem".

12 września ulicami miasta przeszła procesja z kościoła Karmelitów na Wawel. W katedrze złożono wieńce i odprawiono nabożeństwo dziękczynne. Na zachodniej ścianie kościoła Mariackiego odsłonięto płaskorzeźbę Piusa Welońskiego. Wieczorem iluminowano miasto.

13 września, na Wawelu, obchodzono jubileusz 25-lecia pracy artystycznej Matejki. W Ogrodzie Strzeleckim odsłonięto pomnik Sobieskiego dłuta Walerego Gadomskiego. 

To tylko niektóre uroczyste wydarzenia, które zaplanowano na krakowskie obchody rocznicowe. Ich uzupełnieniem było wydanie wielu pamiątkowych medali, których katalog opublikował w roku 1884 ksiądz Ignacy Polkowski. Poprawiony i uzupełniony przez Witolda Kurnatowskiego ukazał się w roku 1886, w dziesiątym numerze "Zapisków Numizmatycznych". W następnym roku  katalog ten wydał Kurnatowski w formie broszury (dostępna w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej).

Pozycja pierwsza w tym katalogu to: 

Udało mi się niedawno kupić taki medal. Niestety nie w srebrze ani brązie, tylko w "brytanice", stopie złożonym z 92% cyny, 6% antymonu i 2% miedzi. W katalogach aukcyjnych często czytamy, że to odbitki w cynie lub cynku. 

Medal ufundował Kurnatowski, zaprojektował Juliusz Kossak. Być może nie tylko zaprojektował, bo w opisie oferty aukcyjnej WCN z 2019 roku napisano: "medal wybity w Krakowie, na zlecenie M. Kurnatowskiego w zakładzie Juliusza Kossaka w Krakowie". Nie znalazłem niestety źródeł to potwierdzających.

Kolejny medal w zbiorze; właściwie, to mógłby być początek nowej kolekcji! Zadanie zgromadzenia wszystkich medali opisanych przez Kurnatowskiego nie jest jednak proste. Już sto czterdzieści lat temu, we wstępie do katalogu Kurnatowski napisał tak: "Zaledwie lat kilka od uroczystości upłynęło, a już bardzo trudno całą seryę skompletować, a nawet dotychczas nie znam zbioru, w którymby się cała serya w komplecie znajdowa." Nawet rezygnacja ze zdobycia egzemplarzy we wszystkich stopach, w których je wybito, sprawy nie ułatwia. Nie będę mierzył się z tym zadaniem. Jeśli jednak coś jeszcze trafi mi się okazyjnie, z okazji skorzystam. 

Na razie cieszę się z posiadania "oryginalnego Kossaka".