To pytanie zadałem sobie, gdy zobaczyłem ofertę sprzedaży źle zachowanej monety. Wyglądała tak
Pomyślałem sobie, są dwie opcje. Cieszyn, mennica oficjalna - trzeba będzie umyć, może uda się nie uszkodzić patyny, która powinna być pod brudem, albo Żywiec, fałszerska mennica Komorowskiego i wtedy tylko opłukanie, odtłuszczenie i do kopertki. Jedno było pewne, wszystko jedno, gdzie ją wybito, warto ją mieć. I mam. Jeszcze nie myta.Jeśli jeszcze nie wiecie, co to za moneta, to zacznę od legend.Awers - ·A·W·D·I·S·③ T·E·M·G·D·
Rewers - GROS·AR - III·CRV (???) - rocznik nieczytelny, prawdopodobnie 1614.
Mam dwie przesłanki, że to ten , a nie inny rocznik. Pierwsza, to niezastąpiony katalog Die Saurmasche Münzsammlung. Druga, to lot nr 122690 ze 198 e-aukcji WCN z 25 lutego 2016. Oprócz grosza z Królewca, sprzedano wtedy dwa cieszyńskie grosze (trzykrajcarówki) Adama Wacława - srebrny z roku 1610 i miedziany (najprawdopodobniej) z roku 1614. W stosunku do mojego egzemplarza troszke inne położenie liter D R na rewersie, ale to ten sam warsztat. Żywiecki, jak przypuszczam. O tym warsztacie napisałem kilka zdań dawno, dawno temu, gdy publikowałem krótkie felietony na portalu E-numizmatyka, więc... autocytat:
2007-32MOJE MONETY - CZĘŚĆ SZESNASTAUrodziłem się w Żywcu. Mieszkałem tam krótko ale to wystarczy by przedkładać "Żywiec" nad inne piwa (zwłaszcza porter) i zwracać baczną uwagę na żywieckie numizmaty. A jakież to numizmaty mogą być powiązane z Żywcem? Miasto ominął zaszczyt i w serii "Historyczne miasta w Polsce" żywieckiej monety nie ma. Dziewięciotomowy katalog E. Kopickiego, a konkretnie pierwsza część tomu dziewiątego nie notuje by w Żywcu funkcjonowała mennica. Oficjalnej nie było, to prawda, ale...
Mam na półce potężne tomisko o barokowym tytule"Chronografia albo dziejopis żywieckiw którym roczne dzieje spraw przeszłych, starodawnych miasta Żywca i pobliskich jego miejsc znajdują się. A ten jest z różnych autorów, pism i wiadomości zebrany i wypisany, a w żywą i trwałą pamięć miastu żywieckiemu jako ojczyźnie swojej miłej ofiarowany roku Pańskiego 1704, przez sławnego ANDRZEJA KOMONIECKIEGO wójta na ten czas żywieckiego, manu propria"Mam rzecz jasna nie rękopiśmienny oryginał tylko wydanie z roku 1987. W opisie wydarzeń roku 1621 wójt Komoniecki napisał tak:Przy tym i piniądze szalbierskie były rozmaite, których brać nie chciano, skąd wielka periuria była, że się ludzie zabijali. A podobno to te piniadze były, które Jego Mość pan Mikołaj Komorowski bił potajemnie tu w Żywcu, o które miał trudność na trybunale, udawszy i osławiwszy go niejaki pan Grocholski, gdy piniędzy tych dostawszy, w trybunale prezentował; które w workach zapieczętowano i na trybunale złożono. Lecz gdy szło o [rzecz] wielką, Jego Mość pan Komorowski fortelem się stamtąd, będąc w więzieniu zatrzymany, wywikłał, gdy w habicie bernardyńskim, przepłaciwszy straż, zaledwie ujechał. Znowu piniądze jego bicia na trybunale złożone sztucznie wziąwszy, przez ordynowaną albo naprzenajętą osobę, insze w podobnych workach królewskiej mienice tamże pieczęcią zapieczętowane podrzucił, że gdy do sprawy przyszło, przez jurystę swego pan Komorowski wygrał, a pan Grocholski w kofuzyjej i szkodzie został, jako o tym szeroko starzy ludzie powiadali, że zemstę znaczną z utratą zdrowia jego nad nim pan Komorowski dokazował. A tych minczarzów dla niedościa języka i nań prawdy pozabijać kazał, co się wszytko sekretnie stało.Smakowita opowiastka, nieprawdaż? Niezłe ziółko było z tego Mikołaja Komorowskiego. Zadenuncjowany przez własnego dworzanina (Grocholskiego) mógł się Komorowski spodziewać najgorszego. Groziła mu kara infamii i całkowita konfiskata majątku. Nic więc dziwnego, że użył majątku by z więzienia się wydostać, podmienić złożone w sądzie dowody rzeczowe i zapewnić sobie należytą "obsługę prawną". Prawie jak capo di tutti capi. Nie chciał bym być w skórze Grocholskiego...Sprawa była poważna. Komorowski działał na dużą skalę, a niechlubna jego działalność zaczęła się dużo wcześniej. Nie wiadomo dokładnie kiedy sprowadził do żywieckiego zamku mincerza Kacpra Rotha, który uruchomił nielegalną mennicę i bił duże ilości fałszywych polskich groszy koronnych Zygmunta III. Podobno w Żywcu fałszowano też grosze cieszyńskie Adama Wacława (prawdopodobnie rocznik 1614). Jako że w 1611 r. książę Adam Wacław złożył hołd lenny Habsburgom, fałszowanie monety cieszyńskiej spowodowało ostrą reakcję cesarza Macieja (Matthiasa, 1557-1619). W 1612 roku śląscy urzędnicy otrzymali zakaz przyjmowania fałszywych monet cieszyńskich. W kłopoty popadł również Roth przyłapany na rozprowadzaniu swoich produktów na Morawach. Roth trafił do cesarskiego więzienia, ale Komorowski swojej "mennicy" nie zamknął. To doprowadziło go w końcu przed Trybunał Koronny Rzeczypospolitej. Kary jak wiemy uniknął.Nie uszedł karzącej ręce sprawiedliwości inny dworzanin Komorowskiego, niejaki Krzysztof Rychalski. Ujęty podstępem na cieszyńskim jarmarku (prawdopodobnie w związku z rozprowadzaniem fałszywej monety) został uwięziony i przewieziony do Karniowa. Tam wykonano na nim wyrok w sposób okrutny i widowiskowy - Rychalskiego wożono po mieście na rozpalonym miedzianym koniu. Brrrr.Grosz koronny 1611 wybity w żywieckiej piwnicy.Prawie czysta miedź z niewielkimi resztkami srebrzenia.
Tym sposobem dział mojego zbioru "monety z Żywcem związane" powiększył się o kolejny, ciekawy i rzadki numizmat.






Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Z powodu narastającej aktywności botów reklamowych i innych trolli wprowadzam moderowanie komentarzy.